มองพะเยาจากนักเดินทางชาวต่างชาติ : คนล้าหลัง

-

มองพะเยาจากนักเดินทางชาวต่างชาติ : คนล้าหลัง

เกื้อพงษ์ ชัยดรุณ

ท่ามกลางธรรมชาติที่เงียบสงบได้ยินแต่เสียงของฝูงนกกำลังโบยบินบนท้องฟ้าอยู่เหนือกว๊านฯ เป็นบรรยากาศน่าภิรมย์ ในระหว่างนั่งเรือได้มาไกลพอสมควร บางครั้งก็ได้ยินเสียงปืนมาจากไกลๆ(เข้าใจว่าเป็นเสียงปืนของนักล่าสัตว์) แต่เมื่อเสียงปืนหยุดลงความเงียบสงบก็กลับคืนมาดังเดิม ความเงียบสงบเช่นนี้ก็เหมือนกับทะเลสาปภูเขาหลายๆแห่งโดยทั่วไป

จากทัศนะของEbbe เห็นว่า พวกที่อาศัยอยู่ตามป่าเขาล้อมรอบกว๊านฯเป็นพวกกลุ่มชนเก่าแก่ดั้งเดิมที่เข้ามาอยู่อาศัยในถิ่นนี้ วิถึชีวิตของพวกเขาคือ การทำไร่เลื่อนลอย มักจะมีการตัดต้นไม้และเผาป่าทิ้งเพื่อเตรียมการเพาะปลูก โดยจะหว่านเมล็ดข้าวลงไปในผืนดินขณะที่ยังมีเศษตอไม้หลงเหลืออยู่ พอหลังจากการเพาะปลูกได้ 1-2 ปี พวกเขาก็จะย้ายไปบุกเบิกที่แห่งใหม่ไปเรื่อยๆและก็จะมีการแผ้วถางป่าทุกครั้งโดยวิธีการเดิมคือทั้งตัดต้นไม้และเผา นอกจากการเพาะปลูกแล้วยังดำรงชีวิตด้วยการล่าสัตว์ป่า ซึ่ง Ebbe เห็นว่า กลุ่มชนพวกนี้เป็นกลุ่มชนที่ยังล้าหลังหรือไม่พัฒนา วิถีชีวิตความเป็นอยู่แบบดั้งเดิม(Primative) คล้ายกับพวก Vadahs ซึ่งเป็นชาวป่าหรือชนพื้นเมืองที่ยังคงดำเนินวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมคือ การล่าสัตว์ป่า ในประเทศศรีลังกา เมื่อคณะเรือแจวจอดเทียบขึ้นฝั่ง Ebbe เล่าว่า ทางขึ้นค่อนข้างลำบากเพราะพื้นขรุขระเต็มไปด้วยเศษก้อนหินเกลื่อนกลาด ทำให้เดินไม่สะดวกเหมือนกับทางเดินของสัตว์ในป่าหรือไม่ก็คล้ายกับพื้นที่น้ำลดมักจะเต็มไปด้วยเศษก้อนหิน และเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมา(ซึ่งยังไม่มีการสร้างทางใหม่) ทางภาคเหนือของสยามยังเป็นดินแดนที่ไม่ค่อยมีใครรู้จัก การเดินทางจากกรุงเทพฯมาภาคเหนือต้องใช้เวลานานนับเดือนกว่าจะมาถึงและในช่วงฤดูฝนถนนหนทาง่ไม่สามารถสัญจรไปมาได้แทบจะถูกตัดขาดจากภายนอก

อย่างไรก็ตามในปัจจุบัน(พ.ศ. 2463) หลังจากที่รัฐบาลสยามโดยกรมทางหลวงได้มีการสร้างถนนใหม่เป็นถนนลูกรังอัดหินจากลำปางไปถึงชายแดนที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย โดยเริ่มสร้างตั้งแต่พ.ศ. 2460 เป็นต้นมา ซึ่งใช้เวลาสร้างนานหลายปีกว่าจะแล้วเสร็จ และทำให้การเดินทางมาภาคเหนือของสยามสะดวกสบายมากขึ้นกว่าเดิม

เรียบเรียงและคัดย่อจาก: “Friendly Siam”,Ebbe Kornerup

ภาพแรก: ชาวบ้านกำลังออกไปหาปลาที่กว๊าน ถ่ายโดย โรม บุนนาค พ.ศ. 2484

ภาพที่สอง: กว๊านพะเยาเมื่อประมาณพ.ศ. 2480 ที่มาของภาพ: ธงชัย ลิขิตพรสวรรค์

เรื่องน่าสนใจ