Dream Phayao-ChiangRai

Dream Phayao-ChiangRaiPost Covid-19

มองเมืองเหนือ ในทุกมุม เศรษฐกิจ การเมือง สังคม วัฒนธรรม ของพี่น้องลุ่มน้ำโขงตอนบน

หลวงพิสิษฐ์กัยกร : บ้านโบราณกว๊านพะเยา

-

หลวงพิสิษฐ์กัยกร : บ้านโบราณกว๊านพะเยา

โดย เกื้อพงษ์ ชัยดรุณ

หลวงพิสิษฐ์กัยกร เดิมชื่อ ” ฉีถิ่งแซน” แซ่ฉีหรือแซ่ซือ เป็นชาวจีนแคะอพยพ เกิดเมื่อปีพ.ศ. 2422 มาจากตำบลซุ่งหอ อำเภอเฟิ่งซุ่น จังหวัดแต้จิ๋ว มณฑลกว่างตง ประเทศจีน อพยพเข้ามาในประเทศไทยสมัยรัชกาลที่ 5 ภายหลังได้รู้จักและสนิทสนมกับ “เจียมเต๊กนับ”หรือ”จันไฉ่ชิง”(หลวงศรีนครานุกูล) จึงทำธุรกิจเรือโดยสารร่วมกันที่พิษณุโลก กระทั่งราวปีพ.ศ. 2445 จึงเข้ามาตั้งรกรากและทำธุรกิจที่เมืองพะเยา โดยร่วมทำธุรกิจกับหลวงศรีนครานุกูลทำสัมปทานโรงต้มสุราและค้าฝิ่น ต่อมาได้ขยายธุรกิจหลายอย่างเช่น เช่าที่ดินของวัดหลวงราชสัณฐาน บริเวณหน้าตลาดสดพะเยาสร้างอาคารพาณิชย์เป็นห้องแถวไม้เช่าจำนวน 25 คูหา ซึ่ง่ผู้เช่าส่วนใหญ่จะเป็นพ่อค้าชาวจีนที่เพิ่งจะอพยพเข้ามาตั้งรกรากในเมืองพะเยา

นอกจากนั้นยังมีกิจการโรงสีข้าว ร้านขายปืนและโรงภาพยนต์ เป็นต้น เนื่องจากเป็นผู้ทำคุณประโยชน์ต่อประเทศชาติ ภายหลังจึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ ในสมัยรัชกาลที่ 6 เป็น”หลวงพิสิษฐ์กัยกร” และปีพ.ศ. 2469 หลวงพิสิษฐ์กัยกรได้มีโอกาสสนองพระเดชพระคุณถวายการต้อนรับรัชกาลที่ 7และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ครั้งเสด็จประพาสเมืองพะเยาเป็นครั้งแรก บริเวณที่ดินแปลงผืนใหญ่ริมกว๊านพะเยา

หลวงพิสิษฐ์กัยกรได้สร้างบ้านพักรับรองหลังใหญ่โดยว่าจ้างช่างฝีมือมาจากเมืองเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน ลักษณะเป็นอาคารไม้ 2 ชั้นสร้างด้วยไม้สักทองทั้งหลังฝีมือประณีตงดงามและกระทั่งกลายเป็นอาคารที่มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรมอีกแห่งหนึ่งในภาคเหนือ ซึ่งปัจจุบันอาคารหลังนี้รู้จักกันโดยทั่วไปว่า “บ้านโบราณกว๊านพะเยา” หลวงพิสิษฐ์กัยกรเป็นคหบดีที่คนพะเยารู้จักกันอย่างกว้างขวางและให้ความเคารพยกย่องนับถือโดยเฉพาะในหมู่คนจีนด้วยกัน หลวงพิสิษฐ์กัยกรถึงแก่กรรมเมื่อปีพ.ศ. 2483

ข้อมูลอ้างอิง: ตำนาน”จากกวางตุ้งสู่เมืองพะเยา”

ข้อมูลภาพ: หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ จ.พะเยา

ภาพประกอบ : เพจ บ้านโบราณกว๊านพะเยา

เรื่องน่าสนใจ