เวียงพะเยา : เกื้อพงษ์ ชัยดรุณ

-

เวียงพะเยา : เกื้อพงษ์ ชัยดรุณ

เกื้อพงษ์ ชัยดรุน

เวียงพะเยาหรือเวียงปัจจุบัน ในเขตเทศบาลตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา เวียงแห่งนี้มีรูปร่างลักษณะคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า ด้านกว้าง 750 เมตร ด้านยาว 1,300 เมตร อายุสมัยประมาณพุทธศตวรรษที่ 21 สันนิษฐานว่า สร้างในสมัยพระญายุทธิษฐิระมาเป็นเจ้าสี่หมื่นปกครองเมืองพะเยาเมื่อพ.ศ. 2017 และการที่พระองค์ได้มาสร้างเวียงใหม่แห่งนี้ซึ่งเป็นคู่แฝดกับเวียงน้ำเต้า ก็เพราะเนื่องจาก ตัวเวียงน้ำเต้าหรือตัวเวียงเดิมคับแคบจึงได้มีการขยายเวียงมาทางตะวันตก ซึ่งก็คือ ตัวเวียงพะเยาปัจจุบัน และการค้นพบหลักฐานทางโบราณคดีในตัวเวียงพะเยาแห่งนี้ จะเห็นได้ว่าความเก่าแก่มีอายุสอดคล้องกับอายุของตัวเวียงและมีความเชื่อมโยงกับพระญายุทธิษฐิระ ผู้ซึ่งเป็นเชื้อพระวงศ์ชาวสุโขทัย โดยฐานะพระองค์คือ พระโอรสของพระมหาธรรมราชาที่ 4 (พระบรมปาล) กษัตริย์เมืองสุโขทัย


ร่องรอยหลักฐานที่เชื่อมโยงคือ การค้นพบจารึกลานทองอักษรสุโขทัยที่วัดมหาพนและจารึกคำอธิษฐาน พย. 17 อักษรสุโขทัยที่วัดร้างแห่งหนึ่งในตัวเวียงพะเยานี้ เนื้อหาจารึกกล่าวถึงคำอธิษฐานของหญิงผู้สูงศักดิ์หรือราชนิกุลคนหนึ่ง ซึ่งเข้าใจว่าคือ นางเมืองพะเยา ผู้เป็นมเหสีของพระญายุทธิษฐิระ ภายหลังเมื่อพระญายุทธิษฐิระสิ้นพระชนม์จึงได้ขึ้นเป็นเจ้าเมืองพะเยาสืบต่อแทน(ชั่วคราว) นอกจากนั้นหลักฐานที่เป็นศิลปวัตถุที่ขุดพบได้ในตัวเวียงแห่งนี้ ส่วนใหญ่ล้วนเป็นศิลปะที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย อาทิเช่น พระพุทธรูปหินทราย พระพุทธรูปสัมฤทธิ์ พระพิมพ์ต่างๆ และโบราณวัตถุชิ้นสำคัญคือ รอยพระพุทธบาทจำลองทำด้วยศิลาศิลปะสุโขทัยขุดพบได้ที่วัดสวนจันทร์นอก จำนวน 2 หลัก และหลักฐานดังกล่าวมีอายุอยู่ในยุคสมัยพุทธศตวรรษที่ 21 ซึ่งเป็นช่วงยุคสมัยศิลปะสุโขทัยได้เข้ามามีอิทธิพลในศิลปะพะเยาอย่างเต็มที่หรือกล่าวอีกนัยยะหนึ่งคือ ช่วงสมัยของพระญายุทธิษฐิระนั่นเองและยุคนี้ถือว่า เป็นยุคทองของศิลปะเมืองพะเยาอย่างแท้จริง

คำอธิบายภาพประกอบ: 1. สะดือเมืองพะเยาโบราณ ปัจจุบันอยู่ในบริเวณที่ว่าการอำเภอเมืองพะเยา(หลังเก่า) 2. ศาลหลักเมืองพะเยาปัจจุบัน 3. ประตูกลอง 4. ประตูชัย 5. ประตูปู่ยี่ 6. ประตูแป้น 7. ประตูปราสาท 8. ประตูสลี 9.ประตูท่า 10.ประตูเหล็ก

เรื่องน่าสนใจ